Πώς αλλιώς να αποκαλέσει κάποιος, αυτό το πανέμορφο κομμάτι της σφακιανής γης στα νότια παράλια του νομού Χανίων;

Η Αγία Ρουμέλη βρίσκεται στην έξοδο του φαραγγιού της Σαμαριάς και είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια της αρχαίας Τάρρας. Τη σαγηνευτική ομορφιά αυτού του τόπου που σε μαγεύει, θέλησαν να εκφράσουν οι αρχαίοι μας πρόγονοι πλάθοντας ένα μύθο.

Σύμφωνα με τη μυθολογία λοιπόν, την περιοχή αυτή και το φαράγγι της Σαμαριάς, είχε επιλέξει ως τόπο κατοικίας της η πανέμορφη νύμφη της αρχαιότητας Ακακαλλίδα. Εκεί, στην υπέροχη παραλία της Αγίας Ρουμέλης, είδαν την σφακιανή νεράιδα, θαμπώθηκαν από την ομορφιά της, την ερωτεύτηκαν και έμειναν μαζί της, δύο Ολύμπιοι θεοί. Πρώτα ο θεός Ερμής και αργότερα ο θεός Απόλλωνας. Από τη συντροφιά της Ακακαλλίδας με τους δύο θεούς, γεννήθηκαν στα Σφακιά άνδρες ημίθεοι, σπουδαίοι, που έγιναν γενάρχες, ίδρυσαν και διαφέντεψαν πόλεις στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου. Ένας από αυτούς ήταν ο Κύδωνας, ο ιδρυτής της αρχαίας πόλης των Χανίων, Κυδωνίας.

Κατά τους ιστορικούς χρόνους, άκμασε στην περιοχή η αρχαία πόλη Τάρρα.

Ο κανόνας που θέλει τους αρχαίους Έλληνες να χτίζουν τις πόλεις τους, σε τοποθεσίες άπειρου φυσικού κάλους και μεγάλης στρατηγικής σημασίας, φαίνεται ότι ακολουθήθηκε και στην περίπτωση αυτή. Έτσι η Τάρρα εξελίχτηκε σε ισχυρή ναυτική και εμπορική δύναμη της εποχής, διέθετε δικά της νομίσματα και ήταν αυτόνομη. Υπήρξε θρησκευτικό κέντρο, με κύρια λατρεία αυτή του ταρραίου Απόλλωνα. Ήταν πασίγνωστη για το μαντείο του Απόλλωνα και τον φημισμένο αρχιερέα του, Καρμάνορα. Πιστεύεται ότι οι κάτοικοί της δημιούργησαν αποικίες, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, όπως την πόλη Τάρρα στον Καύκασο και την πόλη Τάραντα στην Ιταλία.
Χτισμένη δίπλα στα ερείπια της αρχαίας Τάρρας και φυσική της απόγονος, η Αγία Ρουμέλη συνέχισε να παίζει σπουδαίο ρόλο σε όλη τη νεότερη ιστορία της περιοχής. και δεν ήταν λίγες οι φορές, που υπήρξε το επίκεντρο σκληρών μαχών και απελευθερωτικών αγώνων.
Η σύγχρονη Αγία Ρουμέλη, πέρα από την ιστορική κληρονομιά της, διαθέτει το προνόμιο να βρίσκεται μέσα σε ένα σπάνιας ομορφιάς φυσικό περιβάλλον, που συνδυάζει με μοναδικό τρόπο βουνό και θάλασσα. Την αγκαλιάζουν, από τη μια τα μεγαλόπρεπα, δασωμένα βουνά της Σαμαριάς με το διάσημο φαράγγι της, και από την άλλη, η θάλασσα του Λιβυκού με τα κρυστάλλινα νερά και τις υπέροχες παραλίες. Το χωριό είναι όμορφα δομημένο, με κάτασπρα σπίτια, ολοπράσινους κήπους και πλακόστρωτους δρόμους. Διαθέτει επίσης όλη την απαραίτητη τουριστική υποδομή όπως, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες που προσφέρουν εκλεκτό φαγητό, οργανωμένη παραλία, μίνι μάρκετς, ιατρείο κ.τ.λ. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με το θερμό και γλυκό κλίμα της περιοχής, την κάνουν να αποτελεί ένα ειδυλλιακό τουριστικό προορισμό. Ο τόπος όμως γίνεται ξεχωριστός και για κάποιους επιπλέον ιδιαίτερους λόγους, πέρα από την ιστορικότητα και την φυσική ομορφιά της περιοχής.
Πρώτα απ΄ όλα, δεν υπάρχει καμία μορφή οδικής σύνδεσης της Αγίας Ρουμέλης με την υπόλοιπη Κρήτη. Δύο είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να πάει κάποιος εκεί. Ο ένας είναι πεζοπορώντας, είτε το διάσημο φαράγγι της Σαμαριάς, είτε το ορειβατικό μονοπάτι Ε4 που διασχίζει τη νότια Κρήτη. Ο άλλος τρόπος είναι να πάρει το πλοίο της γραμμής από τα Σφακιά, τη Σούγια ή την Παλαιόχωρα. Το παράκτιο θαλάσσιο ταξίδι είναι σύντομο, μόλις μια ώρα και είκοσι λεπτά, αρκεί όμως για να σου δημιουργηθεί η εντύπωση, ότι η Αγία Ρουμέλη είναι ένα «νησί» πάνω σε νησί. Αυτή η ιδιαιτερότητα στον τρόπο πρόσβασης, καθιστά την περιοχή ένα τόπο αμόλυντο από τα «κακά» της υπέρμετρης τουριστικής ανάπτυξης, των τεράστιων ξενοδοχειακών μονάδων, της μόλυνσης και της ηχορρύπανσης, που δυστυχώς συνοδεύουν την ύπαρξη των δρόμων και των αυτοκινήτων.
Ένα άλλο σημείο αναφοράς που κάνει την Αγία Ρουμέλη ξεχωριστή, είναι η καθαριότητά της. Οι πλακόστρωτοι δρόμοι του χωριού λάμπουν πάντα φρεσκοσκουπισμένοι, χωρίς ίχνος σκουπιδιού. Επίσης, όλοι οι κάδοι απορριμμάτων βρίσκονται μαζεμένοι σε ένα «αθέατο», ειδικά διαμορφωμένο χώρο, έξω από το χωριό. Καθημερινά οι κάτοικοί του κάνουν τον κόπο να περπατήσουν για πέντε λεπτά προκειμένου να πετάξουν τα σκουπίδια τους. Προτιμούν αυτή τη μικρή «ταλαιπωρία», από την εύκολη λύση να έχουν τους κάδους έξω από τα σπίτια τους. Έτσι, το χωριό τους είναι πλήρως απαλλαγμένο, από την ομολογουμένως, τόσο δυσάρεστη όψη και οσμή τους.
Ένα ακόμη χάρισμα που έχει αυτός ο τόπος είναι το ότι μπορεί κάποιος, με ορμητήριο την Αγία Ρουμέλη, να κάνει αμέτρητες μικρές εκδρομές, πεζοπορώντας από σαράντα λεπτά έως και δυόμιση ώρες. Μπορεί να περπατήσει μέχρι το πετρόχτιστο, εγκαταλελειμμένο πλέον, παλιό χωριό της Αγίας Ρουμέλης, που βρίσκεται στην έξοδο του φαραγγιού της Σαμαριάς, κι αφού πάρει μια ανάσα, να μπει στο φαράγγι «ανάποδα» και να φτάσει έως τις διάσημες «Πόρτες», ή και το χωριό Σαμαριά πιο μέσα. Μπορεί να ανηφορίσει μέχρι το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, ακολουθώντας μια κατάφυτη από πεύκα και κυπαρίσσια διαδρομή, ή τον τούρκικο πύργο που βρίσκεται πάνω από το χωριό, οπού σίγουρα η θέα από εκεί θα του κόψει την ανάσα και θα τον μαγέψει. Μπορεί να επισκεφτεί τα ερείπια της αρχαίας Τάρρας, ή τον βυζαντινό ναό του Αγίου Παύλου του 11ου αιώνα, στη διπλανή παραλία της Σελούδας. Αυτές οι μικρές «εξορμήσεις» είναι ιδιαίτερες γιατί χαρίζουν την επαφή με τη μοναδικής ομορφιάς φύση και ιστορία της περιοχής, παράλληλα με την τόσο ευεργετική σωματική άσκηση που προσφέρει η πεζοπορία.
Ξεχωριστοί είναι και οι άνθρωποι της Αγίας Ρουμέλης, οι σύγχρονοι Αγιορουμελιώτες, που με μια ματιά καταλαβαίνεις ότι είναι απόγονοι των αρχαίων Δωριέων. Άνθρωποι περήφανοι και επιβλητικοί, με ευγενικά χαρακτηριστικά και «καθαρά» μάτια. Εργατικοί, μονιασμένοι και φιλοπρόοδοι, σε καλοδέχονται στον τόπο τους και σε φιλοξενούν ζεστά, στις μικρές οικογενειακές τουριστικές μονάδες και ταβέρνες του χωριού τους.
Αυτοί είναι κάποιοι από τους λόγους που χαρακτηρίζουν την Αγία Ρουμέλη ως τόπο ξεχωριστό. Τόπο, που κατακτά μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά του επισκέπτη που τη γνωρίζει και γεύεται τις ομορφιές της. Μα υπάρχει ένας ακόμη.
Το ξημέρωμα εκεί είναι «μαγικό». Τη στιγμή που οι πρώτες ακτίνες του ήλιου χαϊδεύουν τον τόπο και το μυρωμένο, από τα δέντρα και τα βότανα του φαραγγιού, αεράκι συναντιέται με την ολόδροση αύρα της θάλασσας, δημιουργείται μία ατμόσφαιρα ονειρική, που σε τυλίγει, σε αναζωογονεί και σου προκαλεί μία απίστευτη ευεξία. Είναι τόση η ομορφιά του τόπου και της στιγμής, που μπορεί ξαφνικά να «δεις» τη νύμφη Ακακαλλίδα να λούζεται στον ποταμό, ή να κολυμπάει στη θάλασσα. Κι όταν περάσει αυτή η στιγμιαία παραίσθηση, συνειδητοποιείς ότι, υπάρχει πράγματι μια νεράιδα που σε μαγεύει εκεί και δεν είναι άλλη από την ίδια την Αγία Ρουμέλη, τη «νεράιδα» των Σφακίων.